Ξενοφών

Ἀλλὰ μὴν ἐκεῖνός γε ἀεὶ μὲν ἦν ἐν τῷ φανερῷ· πρῴ  τε  γὰρ εἰς τοὺς περιπάτους καὶ τὰ γυμνάσια ᾔει καὶ  πληθούσης ἀγορᾶς ἐκεῖ φανερὸς ἦν, καὶ τὸ λοιπὸν ἀεὶ τῆς  ἡμέρας ἦν ὅπου πλείστοις μέλλοι συνέσεσθαι· καὶ ἔλεγε μὲν  ὡς τὸ πολύ, τοῖς δὲ βουλομένοις ἐξῆν ἀκούειν. Οὐδεὶς δὲ  πώποτε Σωκράτους οὐδὲν ἀσεβὲς οὐδὲ ἀνόσιον οὔτε  πράττοντος εἶδεν οὔτε λέγοντος ἤκουσεν. Οὐδὲ γὰρ περὶ  τῆς τῶν πάντων φύσεως, ᾗπερ τῶν ἄλλων οἱ πλεῖστοι, διελέγετο σκοπῶν ὅπως ὁ καλούμενος ὑπὸ τῶν σοφιστῶν  κόσμος ἔχει καὶ τίσιν ἀνάγκαις ἕκαστα γίγνεται τῶν  οὐρανίων, ἀλλὰ καὶ τοὺς φροντίζοντας τὰ τοιαῦτα μωραίνοντας ἀπεδείκνυε.

·         πρῴ = πρωί, νωρίς

·         συνέσεσθαι = να συναναστραφεί

·         τίσιν ἀνάγκαις = σύμφωνα με ποιους φυσικούς νόμους

Γ.1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παραπάνω  κείμενο.

Μονάδες 20

Γ.2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον τύπο που ζητείται  για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

·         ἔλεγε: το γ΄ ενικό πρόσωπο οριστικής παρακειμένου

·         στην ίδια φωνή.

·         πλείστοις: τη δοτική πληθυντικού του συγκριτικού  βαθμού στο ίδιο γένος.

·         ἀκούειν: το β΄ ενικό πρόσωπο ευκτικής αορίστου στην ίδια φωνή.

·         ἀσεβὲς: την ονομαστική ενικού του θηλυκού γένους.

·         εἶδεν: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής  ενεστώτα στην ίδια φωνή.

·         φύσεως: τη δοτική ενικού.

·         σκοπῶν: το απαρέμφατο ενεστώτα στη μέση φωνή.

·         ἔχει: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο παρατατικού στην  ίδια φωνή.

·         τίσιν: την αιτιατική ενικού στο ίδιο γένος.

·         τοιαῦτα: τη γενική ενικού στο αρσενικό γένος.

Μονάδες 10

Γ.3. α. Να χαρακτηρίσετε πλήρως τη συντακτική λειτουργία  των παρακάτω όρων:

 ἀεὶ, φανερὸς, λέγοντος, τῶν ἄλλων, ὑπὸ τῶν  σοφιστῶν, ἕκαστα.

Μονάδες 6

 β. Να γράψετε τις προτάσεις στις οποίες ανήκουν τα  παρακάτω ρήματα και να τις αναγνωρίσετε ως προς  το είδος τους:  εἶδεν, ἔχει.                                                         

Μονάδες 4

Άγνωστο κείμενο Β΄ Λυκείου

Κατὰ τὴν Σικελίαν Λεοντῖνοι, Χαλκιδέων μὲν ὄντες ἄποικοι, συγγενεῖς δὲ Ἀθηναίων, ἔτυχον ὑπὸ Συρακοσίων πολεμούμενοι. Πιεζόμενοι δὲ τῷ πολέμῳ καὶ διὰ τὴν ὑπεροχὴν τῶν Συρακοσίων κινδυνεύοντες ἁλῶναι κατὰ κράτος ἐξέπεμψαν πρέσβεις εἰς τὰς Ἀθήνας ἀξιοῦντες τὸν δῆμον βοηθῆσαι τὴν ταχίστην   καὶ  τὴν   πόλιν   ἑαυτῶν  ἐκ  τῶν  κινδύνων ῥύσασθαι. Ἦν δὲ τῶν ἀπεσταλμένων ἀρχιπρεσβευτὴς Γοργίας ὁ ῥήτωρ, δεινότητι λόγου πολὺ προέχων πάντων τῶν καθ' ἑαυτόν. Οὗτος καὶ τέχνας ῥητορικὰς πρῶτος ἐξεῦρε καὶ κατὰ τὴν σοφιστείαν τοσοῦτο τοὺς ἄλλους ὑπερέβαλεν, ὥστε μισθὸν λαμβάνειν παρὰ τῶν μαθητῶν μνᾶς ἑκατόν.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἁλῶναι  (ἁλίσκομαι=κυριεύομαι)

κατὰ κράτος=ολοκληρωτικά

ἀξιόω, ἀξιῶ=έχω την αξίωση, θέλω

ῥύσασθαι (ῥύομαι = λυτρώνω, σώζω)

προέχω=υπερέχω

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Γ1.       Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το παραπάνω κείμενο.

Μονάδες 20

Γ2.α.   Να γράψετε τον τύπο που σας ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

ὄντες: δοτική πληθυντικού αρσενικού γένους

ῥήτωρ: κλητική ενικού

δεινότητι: ονομαστική ενικού

πάντων: γενική πληθυντικού θηλυκού γένους

οὗτος: αιτιατική πληθυντικού θηλυκού γένους

Μονάδες 5

 Γ2.β.

ἔτυχον: β΄ ενικό πρόσωπο προστακτικής ενεργητικού αορίστου β΄

ἐξέπεμψαν:  α΄ πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής ενεργητικού αορίστου

κινδυνεύοντες: απαρέμφατο μέλλοντα ενεργητικής φωνής

ὑπερέβαλεν: απαρέμφατο ενεστώτα ενεργητικής φωνής

λαμβάνειν: β΄ ενικό πρόσωπο ευκτική ενεστώτα μέση φωνή

Μονάδες 5

Γ3.       Να αναγνωρίσετε συντακτικώς τις παρακάτω λέξεις: πολεμούμενοι, τῶν Συρακοσίων, βοηθῆσαι, ὁ ῥήτωρ, πρῶτος.

Μονάδες 10

Δημοκρατία: το ιδανικό πολίτευμα

γεννηθέντες δὲ καὶ παιδευθέντες οὕτως οἱ τῶνδε πρόγονοι ᾤκουν πολιτείαν κατασκευασάμενοι, ἧς ὀρθῶς ἔχει διὰ βραχέων ἐπιμνησθῆναι. πολιτεία γὰρ τροφὴ ἀνθρώπων ἐστίν, καλὴ μὲν ἀγαθῶν, ἡ δὲ ἐναντία κακῶν. ὡς οὖν ἐν καλῇ πολιτείᾳ ἐτράφησαν οἱ πρόσθεν ἡμῶν, ἀναγκαῖον δηλῶσαι, δι' ἣν δὴ κἀκεῖνοι ἀγαθοὶ καὶ οἱ νῦν εἰσιν, ὧν οἵδε τυγχάνουσιν ὄντες οἱ τετελευτηκότες. ἡ γὰρ αὐτὴ πολιτεία καὶ τότε ἦν καὶ νῦν, ἀριστοκρατία, ἐν ᾗ νῦν τε πολιτευόμεθα καὶ τὸν ἀεὶ χρόνον ἐξ ἐκείνου ὡς τὰ πολλά. καλεῖ δὲ ὁ μὲν αὐτὴν δημοκρατίαν, ὁ δὲ ἄλλο, ᾧ ἂν χαίρῃ, ἔστι δὲ τῇ ἀληθείᾳ μετ' εὐδοξίας πλήθους ἀριστοκρατία. βασιλῆς μὲν γὰρ ἀεὶ ἡμῖν εἰσιν: οὗτοι δὲ τοτὲ μὲν ἐκ γένους, τοτὲ δὲ αἱρετοί: ἐγκρατὲς δὲ τῆς πόλεως τὰ πολλὰ τὸ πλῆθος, τὰς δὲ ἀρχὰς δίδωσι καὶ κράτος τοῖς ἀεὶ δόξασιν ἀρίστοις εἶναι, καὶ οὔτε ἀσθενείᾳ οὔτε πενίᾳ οὔτ' ἀγνωσίᾳ πατέρων ἀπελήλαται οὐδεὶς οὐδὲ τοῖς ἐναντίοις τετίμηται, ὥσπερ ἐν ἄλλαις πόλεσιν, ἀλλὰ εἷς ὅρος, ὁ δόξας σοφὸς ἢ ἀγαθὸς εἶναι κρατεῖ καὶ ἄρχει.

 Πλάτωνος Μενέξενος 238c-238d

• παιδευθέντες: απαρέμφατο παθητικού παρακειμένου
• ἐπιμνησθῆναι: β΄ ενικό οριστική στον ίδιο χρόνο και φωνή
• ἐτράφησαν: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή
• δηλῶσαι: ο αντίστοιχος τύπος στον ενεστώτα
• δίδωσι: α΄ πληθυντικό οριστικής αορίστου β΄ στη μέση φωνή
• ἀπελήλαται: β΄ ενικό οριστική μέλλοντα στην ενεργητική φωνή
• γεννηθέντες: δοτική πληθυντικού
• ὀρθῶς: υπερθετικός βαθμός
• βραχέων: αιτιατική ενικού στο ουδέτερο γένος
• ἐγκρατὲς: αιτιατική ενικού στο θηλυκό γένος
• οὐδεὶς: δοτική πληθυντικού
• εἷς: αιτιατική ενικού

• ἐπιμνησθῆναι, ὧν, ἀριστοκρατία, δημοκρατίαν, τῆς πόλεως, πατέρων: να χαρακτηριστούν συντακτικά οι όροι.

• παιδευθέντες: να αναλυθεί στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση.
• ὡς οὖν ἐν καλῇ πολιτείᾳ ἐτράφησαν οἱ πρόσθεν ἡμῶν: να δικαιολογηθεί η δευτερεύουσα πρόταση (είδος-εισαγωγή- εκφορά-συντακτικό ρόλο)

Έπαινος της Αθήνας

ἔστι δὲ ἀξία ἡ χώρα καὶ ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων ἐπαινεῖσθαι, οὐ μόνον ὑφ' ἡμῶν, πολλαχῇ μὲν καὶ ἄλλῃ, πρῶτον δὲ καὶ μέγιστον ὅτι τυγχάνει οὖσα θεοφιλής. μαρτυρεῖ δὲ ἡμῶν τῷ λόγῳ ἡ τῶν ἀμφισβητησάντων περὶ αὐτῆς θεῶν ἔρις τε καὶ κρίσις: ἣν δὴ θεοὶ ἐπῄνεσαν, πῶς οὐχ ὑπ' ἀνθρώπων γε συμπάντων δικαία ἐπαινεῖσθαι; δεύτερος δὲ ἔπαινος δικαίως ἂν αὐτῆς εἴη, ὅτι ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ, ἐν ᾧ ἡ πᾶσα γῆ ἀνεδίδου καὶ ἔφυε ζῷα παντοδαπά, θηρία τε καὶ βοτά, ἐν τούτῳ ἡ ἡμετέρα θηρίων μὲν ἀγρίων ἄγονος καὶ καθαρὰ ἐφάνη, ἐξελέξατο δὲ τῶν ζῴων καὶ ἐγέννησεν ἄνθρωπον, ὃ συνέσει τε ὑπερέχει τῶν ἄλλων καὶ δίκην καὶ θεοὺς μόνον νομίζει. μέγα δὲ τεκμήριον τούτῳ τῷ λόγῳ, ὅτι ἥδε ἔτεκεν ἡ γῆ τοὺς τῶνδέ τε καὶ ἡμετέρους προγόνους. πᾶν γὰρ τὸ τεκὸν τροφὴν ἔχει ἐπιτηδείαν ᾧ ἂν τέκῃ. ὃ δὴ καὶ ἡ ἡμετέρα γῆ τε καὶ μήτηρ ἱκανὸν τεκμήριον παρέχεται ὡς ἀνθρώπους γεννησαμένη: μόνη γὰρ ἐν τῷ τότε καὶ πρώτη τροφὴν ἀνθρωπείαν ἤνεγκεν τὸν τῶν πυρῶν καὶ κριθῶν καρπόν, ᾧ κάλλιστα καὶ ἄριστα τρέφεται τὸ ἀνθρώπειον γένος.

Πλάτωνος, Μενέξενος,237d - 238a

βοτόν=βόσκημα, ζώο

πυρός=σιτάρι

·         τυγχάνει: γ΄ ενικό ευκτική μέλλοντα

·         ἐπῄνεσαν: απαρέμφατο παρακειμένου

·         ἀνεδίδου: β΄ ενικό προστακτική ενεστώτα στην ενεργ. φωνή

•   ἔφυε: απαρέμφατο αορίστου β΄
• ἐφάνη: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή
• ἐξελέξατο: απαρέμφατο στον ίδιο χρόνο και φωνή
• ἔτεκε : μετοχή ενεστώτα στο θηλυκό γένος (ονομαστική ενικού)
• παρέχεται: β΄ ενικό προστακτική αορίστου β΄ στην ίδια φωνή
• ἤνεγκεν: απαρέμφατο παθητικού αορίστου
• τρέφεται: απαρέμφατο παθητικού παρακειμένου
• θεοφιλής: αιτιατική ενικού
• ἔρις: δοτική ενικού
• κρίσις: κλητική ενικού
• συνέσει: ονομαστική πληθυντικού
• τεκὸν: αιτιατική πληθυντικού
• ἄριστα: το επίρρημα στο συγκριτική βαθμό

• ἐπαινεῖσθαι, θεῶν, θηρίων, συνέσει, τῶν ἄλλων,  τῷ λόγῳ, ᾧ: να χαρακτηριστούν συντακτικά οι όροι.

• "δεύτερος ἔπαινος δικαίως ἂν αὐτῆς εἴη, ὅτι ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ, ἐν ᾧ ἡ πᾶσα γῆ ἀνεδίδου καὶ ἔφυε ζῷα παντοδαπά, θηρία τε καὶ βοτά, ἐν τούτῳ ἡ ἡμετέρα θηρίων ἀγρίων ἄγονος καὶ καθαρὰ ἐφάνη": να μεταφερθεί το απόσπασμα στον πλάγιο λόγο από εξάρτηση Σωκράτης είπε....

Μετάφραση: Η χώρα μας είναι άξια να επαινείται και από όλους τους ανθρώπους, όχι μόνο από εμάς, για πολλούς και διάφορους άλλους λόγους, και πρώτα πρώτα και κυρίως γιατί συμβαίνει να είναι αγαπητή στους θεούς. Τον ισχυρισμό μας αυτό τον επιβεβαιώνει η διαμάχη και η κρίση των θεών που φιλονίκησαν γι΄ αυτή. Αυτή, λοιπόν, τη χώρα που επαίνεσαν οι θεοί, πως είναι σωστό να μην επαινείται απ΄ όλους γενικά τους ανθρώπους; Δεύτερος έπαινος αυτής δικαιολογημένα θα μπορούσε να είναι το γεγονός ότι εκείνη την εποχή κατά την οποία η γη ολόκληρη έβγαζε και ανέπτυσσε κάθε είδους ζώα, σαρκοφάγα και φυτοφάγα, σ΄ αυτή την εποχή η χώρα μας υπήρξε στείρα και καθαρή από άγρια ζώα και διάλεξε από τα έμβια όντα και γέννησε τον άνθρωπο, που υπερέχει από τα άλλα στη σύνεση και που μόνο αυτός πιστεύει στη δικαιοσύνη και στους θεούς. Μεγάλη απόδειξη αυτού του ισχυρισμού, ότι δηλαδή αυτή η γη γέννησε τους προγόνους των νεκρών και τους δικούς μας (είναι η εξής). Κάθετι που γεννά διαθέτει κατάλληλη τροφή γι΄ αυτό που γεννά. Αυτό λοιπόν και η δική μας χώρα και μητέρα παρουσιάζει σαν πειστική απόδειξη για το ότι γέννησε ανθρώπους. Γιατί μονάχα αυτή εκείνη την εποχή και πρώτη έβγαλε σαν ανθρώπινη τροφή τον καρπό του σιταριού και του κριθαριού, με τον οποίο τρέφεται ωραιότατα και τέλεια το ανθρώπινο γένος. 

Ασκήσεις στα ρήματα

1.              ἐψεύσαντο: α΄ ενικό υπερσυντελίκου στην ίδια φωνή

2.       ἐξαπατηθῆτε: α΄ ενικό ευκτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

3.       εὐλαβεῖσθαι: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

4.       χρῆν: απαρέμφατο ενεστώτα

5.       ἐξελεγχθήσονται: απαρέμφατο στον ίδιο χρόνο και φωνή

6.       δέομαι: γ΄ ενικό παρατατικού στην ίδια φωνή

7.       παρίεμαι: α΄ ενικό οριστική αορίστου β΄ μέση φωνή

8.       ἀναβέβηκα: β΄ ενικό προστακτική στον αόριστο β΄στην ίδια φωνή

9.       συνεγιγνώσκετε: απαρέμφατο αορίστου β΄στην ίδια φωνή

10.    ἐτεθράμμην: γ΄΄πληθυντικό στον ίδιο χρόνο και φωνή

11.     ἐᾶν: γ΄ ενικό ευκτική ενεστώτα ενεργητικής φωνής

12.    προσέχειν: β΄ ενικό προστακτική αορίστου β΄

13.    παραλαμβάνοντες: ο αντίστοιχος τύπος στο μέλλοντα

14.    ἀνεζητηκὼς: απαρέμφατο ενεστώτα στην ίδια φωνή

15.    κατασκεδάσαντες: γ΄ πληθυντικό οριστική ενεστώτα ενεργητική φωνή

16.    εἰδέναι: γ΄ ενικό προστακτική ενεστώτα

17.    ἀνέπειθον: ο αντίστοιχος τύπος στον αόριστο β΄

18.    πεπεισμένοι: β΄ πληθυντικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

19.    ἀναβιβάσασθαι: α΄ενικό οριστική μέλλοντα ενεργητική φωνή

20.   ἀποκρινομένου: ο αντίστοιχος τύπος στο μέλλοντα

21.    ἀξιώσατε: ο αντίστοιχος τύπος στην οριστική

22.   ἐξελέσθαι: α΄ ενικό οριστική στον ίδιο χρόνο και φωνή

23.   ἀναγνῶναι: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

24.   ἑωρᾶτε: απαρέμφατο μέλλοντα

25.   φεύγοιμι: ο αντίστοιχος τύπος στο μέλλοντα

26.   γνώσεσθε: β΄ ενικό οριστική αορίστου β΄ 

27.   πράττομαι: απαρέμφατο παθητικού αορίστου

28.   ἰὼν: γ΄ ενικό οριστική

29.   ἀπολιπόντας: ο αντίστοιχος τύπος στον ενεστώτα

30.   ᾐσθόμην: β΄ ενικό προστακτική

31.    διδόντας: β΄ ενικό υποτακτική αορίστου β΄ μέση φωνή

32.   προσελθὼν: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

33.   ὑπολάβοι: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

34.   ἀνοίσω: α΄ ενικό οριστική αορίστου β

35.   ὁρμήσειε: α΄ ενικό οριστική στον ίδιο χρόνο και φωνή

36.   ἀνεῖλε: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

37.   σύνοιδα: γ΄ πληθυντικό παρατατικού

38.   ἔφησθα: β΄ ενικό προστακτική

39.   ἐπειρώμην: απαρέμφατο ενεστώτα

40.   δεικνύναι: β΄ ενικό προστακτική στον ενεστώτα της μέσης φωνής

41.    ἠπόρουν: απαρέμφατο ενεστώτα ενεργητική φωνή

42.   ἀπιὼν: β΄ ενικό προστακτική ενεστώτα

43.   ᾖα: γ΄ πληθυντικό οριστική ενεστώτα

44.   διηρώτων: απαρέμφατο ενεστώτα

45.   ἔγνων: γ΄ πληθυντικό προστακτική αορίστου β΄

46.   ἐφάνησαν: β΄ ενικό προστακτική στον ίδιο χρόνο και φωνή

47.   ἴσασι: απαρέμφατο στον ίδιο χρόνο και φωνή

48.   εὑρήσοιμι: απαρέμφατο στον αόριστο β΄

49.   δεξαίμην: γ΄ ενικό οριστική στον ίδιο χρόνο και φωνή

50.   κεχρῆσθαι: β΄ ενικό προστακτική ενεστώτα

Αρχαία Ελληνικά Ομογενών 2012

Αδίδακτο κείμενο

Ξενοφώντος Οικονομικός VΙ, 4-6

Οὐκοῦν, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἐπιστήμης μέν τινος ἔδοξεν ἡμῖν ὄνομα εἶναι ἡ οἰκονομία, ἡ δὲ ἐπιστήμη αὕτη ἐφαίνετο, ᾗ οἴκους δύνανται αὔξειν ἄνθρωποι, οἶκος δ’ ἡμῖν ἐφαίνετο ὅπερ κτῆσις ἡ σύμπασα, κτῆσιν δὲ τοῦτο ἔφαμεν εἶναι, ὅ,τι ἑκάστῳ εἴη ὠφέλιμον εἰς τὸν βίον, ὠφέλιμα δὲ ὄντα εὑρίσκετο πάντα, ὁπόσοις τις ἐπίσταιτο χρῆσθαι. Πάσας μὲν οὖν τὰς ἐπιστήμας οὔτε μαθεῖν οἷόν τε ἡμῖν ἐδόκει συναποδοκιμάζειν τε ταῖς πόλεσι τὰς βαναυσικὰς καλουμένας τέχνας, ὅτι καὶ τὰ σώματα καταλυμαίνεσθαι δοκοῦσι καὶ τὰς ψυχὰς καταγνύουσι. 

·         βαναυσικὴ τέχνη: χειρωνακτική εργασία

·         καταλυμαίνομαι: καταστρέφω, αφανίζω εντελώς

·         κατάγνυμι: συντρίβω

Γ1. Να μεταφράσετε στη νέα ελληνική γλώσσα το παραπάνω κείμενο

                                                                                                                           Μονάδες 20                           

Γ2. Να γράψετε τον ζητούμενο τύπο για κάθε μία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:

1.      τινος: τη δοτική πληθυντικού στο ίδιο γένος

2.      σύμπασα: τη γενική πληθυντικού στο ίδιο γένος

3.      κτῆσιν: τη δοτική ενικού

4.      ἔφαμεν: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο στην οριστική του ενεστώτα

5.      εἴη: το γ΄ ενικό πρόσωπο στην προστακτική του ενεστώτα

6.      ὠφέλιμον: την αιτιατική ενικού του υπερθετικού βαθμού στο θηλυκό γένος

7.      εὑρίσκετο: το απαρέμφατο του παθητικού αορίστου

8.      χρῆσθαι: το γ΄ ενικό πρόσωπο στην ευκτική του ενεστώτα

9.      μαθεῖν: το β΄ πληθυντικό πρόσωπο στην υποτακτική του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή

10.  σώματα: τη δοτική πληθυντικού

                                                                                                                               Μονάδες 10                                                                                                                                          

Γ3. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων του κειμένου:

 αὔξειν, ἑκάστῳ, ὠφέλιμον, ὄντα, πάσας.

                                                    Μονάδες 10                                                                                                                                            

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, ΚΑΤΑ ΤΙΜΟΚΡΑΤΟΥΣ

 Πως άραγε νομοθετούν στους Λοκρούς;

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, ΚΑΤΑ ΤΙΜΟΚΡΑΤΟΥΣ, 24.139–143

Βούλομαι δ’ ὑμῖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἐν Λοκροῖς ὡς νομοθετοῦσι διηγήσασθαι˙ ούδέν γάρ χείρους ἔσεσθε παράδειγμα τι ἀκηκοότες, ἄλλως τε καί ᾧ πόλις εὐνομουμένη χρῆται. Ἐκεῖ γάρ οὕτως οἴονται δεῖν τοῖς πάλαι κειμένοις χρῆσθαι νόμοις καί τά πάτρια περιστέλλειν καί μή προς τάς βουλήσεις μηδέ προς τάς διαδύσεις τῶν ἀδικημάτων νομοθετεῖσθαι, ὥστ’ ἄν τις βούληται νόμον καινόν τιθέναι, ἐν βρόχῳ τόν τράχηλον ἔχων νομοθετεῖ, καί ἐάν μέν δόξῃ καλός καί χρήσιμος εἶναι ὁ νόμος, ζῇ ὁ τιθείς καί ἀπέρχεται, εἰ δέ μή, τέθνηκεν ἐπισπασθέντος τοῦ βρόχου. Καί γάρ τοι καινούς μέν οὐ τολμῶσι τίθεσθαι, τοῖς δέ πάλαι κειμένοις ἀκριβῶς χρῶνται.

Λεξιλόγιο:

περιστέλλω= διατηρώ

διάδυσις= υπεκφυγή

ἐπισπᾶται ὁ βρόχος= σφίγγει η θηλειά

Α. Να γράψετε τη  μετάφραση του κειμένου.

Β. Να απαντήσετε στα παρακάτω ζητούμενα:

1. χρῆται: β΄ πληθυντικό πρόσωπο στον παρατατικό
2. οἴονται: β΄ ενικό πρόσωπο στον παρατατικό
3. κειμένοις: γ΄ ενικό πρόσωπο ευκτικής στον ίδιο χρόνο και φωνή
4. τιθέναι: απαρέμφατο αορίστου β΄ στην ενεργητική φωνή
5. ζῇ: α΄ πληθυντικό πρόσωπο στον παρατατικό
6. χείρους: το επίρρημα στο θετικό βαθμό
7. πάλαι: το επίρρημα στο συγκριτικό βαθμό
8. βουλήσεις: δοτική πληθυντικού
9. τιθείς: δοτική πληθυντικού
10. ἀκριβῶς: το επίρρημα στον υπερθετικό βαθμό.

Γ.1. Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι παρακάτω όροι:

ὑμῖν, χείρους, προς τάς βουλήσεις, νομοθετεῖσθαι, τοῦ βρόχου.

Γ.2. ούδέν γάρ χείρους ἔσεσθε παράδειγμα τι ἀκηκοότες, ἄλλως τε καί ᾧ πόλις εὐνομουμένη χρῆται: να αναγνωρίσετε και να αναλύσετε το λανθάνοντα υποθετικό λόγο.

Γ.3. ἄν τις βούληται νόμον καινόν τιθέναι, ἐν βρόχῳ τόν τράχηλον ἔχων νομοθετεῖ: να αναγνωρίσετε τον υποθετικό λόγο και να τον μεταφέρετε στην αόριστη επανάληψη στο παρελθόν.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Θέλω, κύριοι δικαστές, να σας εκθέσω με λεπτομέρειες με ποιον τρόπο νομοθετούν στους Λοκρούς· δεν θα γίνετε χειρότεροι, βέβαια, αν έχετε ακούσει κάποιο παράδειγμα, το οποίο μάλιστα χρησιμοποιεί και μια πόλη που κυβερνάται με καλούς νόμους. Γιατί εκεί έχουν τέτοια πεποίθηση ότι πρέπει να χρησιμοποιούν τους νόμους που ισχύουν από παλιά και να περιφρουρούν την προγονική κληρονομιά και να μην νομοθετούν για να ικανοποιήσουν ούτε όσους επιθυμούν να κάνουν κακό ούτε όσους επιθυμούν να ξεφύγουν για το κακό που έκαναν, ώστε, αν κανείς θέλει να θεσπίσει έναν καινούργιο νόμο, νομοθετεί βάζοντας τον λαιμό του στη θηλιά, και αν φανεί ότι ο νόμος είναι καλός και χρήσιμος, ο νομοθέτης συνεχίζει να ζει και μπορεί να φύγει, ενώ στην αντίθετη περίπτωση, η θηλιά σφίγγει και αυτός πεθαίνει. Και ενώ, βέβαια, δεν τολμούν να θεσπίσουν καινούργιους, εφαρμόζουν όμως όσους ισχύουν από παλιά με ακρίβεια. 

Ασκήσεις στον Πλάγιο Λόγο

ΝΑ ΜΕΤΑΦΕΡΘΟΥΝ ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ

1. Πρόσθεν ἄν ἀποθάνοιμεν ἤ τά ὅπλα παραδοῖμεν  (Κλεάνωρ ἀπεκρίνατο…)
2. ‘Υπό τίνος ἐνεπρήσθη ὁ ναός ; (Οὐδείς οἶδεν… /Οὐδείς ἤδη…)
3. Σκοπῶμεν εἰ ἡμῖν πρέπει ἤ οὐ ( Περικλῆς ἐβούλετο…)
4. Δῃοῦται ἡ χώρα (Ἤκουον…)
5. Τήν μητέρα ἐμακάριζον , οἵων τέκνων ἔτυχεν  (Ἀθηναῖοι ἐδόκουν)
6. Οὐκ οἶδα ὅ,τι ἄν ἐποίησεν (Θρασύβουλος λέγει…/ἔφη…)
7. Μή ἀναμείνωμεν, ἕως ἄν πλείους ἡμῶν γένωνται (Παρήνει…)
8. Μή ἀπέλθητε, πρίν ἄν ἀκούσητε (Ἀπηγόρευεν…)
9. Μή σπεῦδε πλουτεῖν μη ταχύ πένης γένῃ (Ὁ σοφιστής συνεβούλευεν…)
10. Ἤν θάνῃς σύ, παῖς ὅδ’ ἐκφεύγει μόρον  (Στρατηγός ἔφη.../ ἐγίγνωσκε…)
11. Πίθηκος ὁ πίθηκος κἄν χρυσᾶ ἔχῃ σανδάλια (Ὁ ποιητής ἔλεγεν…)
12. Διά πολλά προσήκει πείθεσθαι και μάλισθ’ὅτι πᾶς νόμος ἐστίν εὕρημα καί δῶρον θεῶν. (Λακεδαιμόνιοι ἔλεγον)
13. Πρεσβείαν πέμπωμεν , ἥτις ταῦτ’ ἐρεῖ (Κορίνθιοι ἀγγέλλλουσι…/ἤγγειλαν…)
14. Εἰ πάντες τοῦτον ἐποιοῦμεν , ἅπαντες ἄν ἀπολώμεθα. (Έγίγνωσκον…)
15. Εἰ βούλοιο φίλος εἶναι, μέγιστος ἄν εἴης (Πρόξενος οἶδε…)
16. Ἐάν ἀκολουθήσῃς ἐμοί, εἰσάξω σε εἰς την ἀκρόπολιν (Φύλαξ ἔλεγεν…)
17. Εἰ ἦσαν ἄνδρες ἀγαθοί, ὡς σύ φής , οὐκ ἄν ποτε ταῦτα ἔπασχον (Στρατιῶται διηγοῦντο)
18. Εἴ τις ἀντείποι, εὐθύς ἐτεθνήκει ( Οὗτοι ἐγίγνωσκον)
19. Ἤν ἐγγύς ἔλθῃ θάνατος , οὐδείς βούλεται ἀποθνήσκειν (Ἀθηναῖοι ἐπίστευον)
20. Γύμναζε σαυτὀν πόνοις , ὅπως ἄν δύναιο καί τους ἀκουσίους ὑπομένειν (Παρήνει…)